kinh tế tập thể

Trong bối cảnh kinh tế tập thể đang chuyển mình mạnh mẽ theo hướng liên kết chuỗi giá trị, tín dụng ưu đãi và hành lang thể chế thuận lợi được xem là 2 đòn bẩy then chốt để hợp tác xã mở rộng sản xuất, nâng cao năng lực quản trị.

Chia sẻ tại hội nghị công bố các hoạt động trọng tâm năm 2026, bà Cao Xuân Thu Vân, Chủ tịch Liên minh Hợp tác xã Việt Nam cho biết, khu vực hợp tác xã đóng góp khoảng 4,8% GDP trong năm 2025. Con số này phản ánh quy mô ngày càng mở rộng, đồng thời cho thấy vai trò ngày càng rõ nét của khu vực kinh tế tập thể trong bức tranh phát triển chung của nền kinh tế Việt Nam.

Trong bối cảnh kinh tế tập thể, hợp tác xã (HTX) tiếp tục được xác định là một thành phần quan trọng của nền kinh tế, việc hoàn thiện chính sách tài chính theo hướng thực chất, dễ tiếp cận đang trở thành yêu cầu cấp thiết. Theo ThS. Lê Minh Hương, Viện Chiến lược và Chính sách kinh tế - tài chính (Bộ Tài chính), cần tập trung đồng bộ vào các trụ cột ngân sách, thuế, tín dụng và bảo hiểm để tháo gỡ điểm nghẽn về vốn, nâng cao năng lực hoạt động và thúc đẩy khu vực này phát triển bền vững.

Chiều 12/3 tại Hà Nội, Bộ Tài chính phối hợp với Liên đoàn Hợp tác xã Raiffeisen Cộng hòa Liên bang Đức (DRGV) tổ chức Hội thảo quốc tế với chủ đề củng cố và nâng cao vai trò của hệ thống Quỹ tín dụng nhân dân (TDND) trong nền kinh tế và khu vực kinh tế tập thể. Sự kiện nằm trong khuôn khổ Dự án "Kinh tế toàn diện thông qua hệ thống hợp tác xã bền vững tại châu Á", thu hút sự tham gia của nhiều chuyên gia, nhà quản lý và tổ chức quốc tế.

Kinh tế tập thể với nòng cốt là các hợp tác xã tiếp tục được Đảng và Nhà nước xác định là một thành phần kinh tế quan trọng trong nền kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa, có vai trò gắn kết các chủ thể kinh tế nhỏ lẻ, nâng cao hiệu quả sản xuất, góp phần bảo đảm an sinh xã hội và phát triển bền vững. Trong giai đoạn 2021-2025 khu vực kinh tế tập thể ở nước ta đã có những chuyển biến tích cực cả về số lượng và chất lượng. Tuy nhiên, khu vực kinh tế tập thể giai đoạn 2021-2025 phát triển chưa đạt như kỳ vọng, đặc biệt là về quy mô thành viên, số lượng tổ hợp tác. Bước sang năm mới 2026, năm đầu tiên của Kế hoạch 5 năm 2026-2030, bài viết phân tích thực trạng phát triển kinh tế tập thể giai đoạn 2021-2025 và đề xuất một số định hướng và giải pháp phát triển kinh tế tập thể cho giai đoạn 2026-2030.

Trong giai đoạn 2021-2025, dựa vào mục tiêu phát triển, điều kiện ngân sách và nhu cầu hỗ trợ, năng lực của các hợp tác xã, Thủ tướng Chính phủ đã ban hành Chương trình hỗ trợ phát triển kinh tế tập thể, hợp tác xã giai đoạn 2021-2025 (Quyết định số 1804/QĐ-TTg ngày 13/11/2020). Chương trình đã đóng góp tích cực cho sự phát triển của khu vực kinh tế tập thể, hợp tác xã trong thời gian qua; tuy nhiên, quá trình triển khai Chương trình vẫn bộc lộ một số tồn tại, hạn chế. Trên cơ sở phân tích tình hình triển khai thực hiện Chương trình hỗ trợ phát triển kinh tế tập thể, hợp tác xã giai đoạn 20212025, bài viết làm rõ các kết quả đạt được, những hạn chế và tồn tại chủ yếu; đồng thời đề xuất định hướng hoàn thiện chính sách hỗ trợ, phát triển kinh tế tập thể trong Chương trình tổng thể phát triển kinh tế tập thể giai đoạn 2026-2030.

Kinh tế tập thể tiêu biểu là khu vực hợp tác xã được xem là trụ cột của nền kinh tế nhiều nước, đóng vai trò quan trọng trong cơ cấu kinh tế quốc gia và là công cụ quan trọng để nâng cao đời sống nông dân, giảm nghèo bền vững. Tại Việt Nam, trong các năm gần đây, Đảng và Nhà nước đã ban hành nhiều chủ trương, chính sách mang tính định hướng nhằm thúc đẩy kinh tế tập thể, tuy vậy, việc phát triển kinh tế tập thể, hợp tác xã vẫn gặp khó khăn về vốn, tín dụng và cơ chế vận hành. Trong bối cảnh đó, nghiên cứu kinh nghiệm quốc tế về chính sách tài chính hỗ trợ phát triển kinh tế tập thể là rất cần thiết để rút ra bài học kinh nghiệm phù hợp cho Việt Nam.

Nghiên cứu phân tích quá trình phát triển mô hình hợp tác xã kiểu mới tại Việt Nam trong giai đoạn 2020-2025, gắn với bối cảnh chuyển tiếp từ Luật Hợp tác xã 2012 sang Luật Hợp tác xã 2023 và yêu cầu đổi mới khu vực kinh tế tập thể trong nền kinh tế thị trường. Trên cơ sở phân tích tài liệu thứ cấp, kết hợp phương pháp phân tích hệ thống và so sánh, bài viết làm rõ những đặc trưng kinh tế và quản trị của hợp tác xã kiểu mới, đánh giá thực trạng phát triển, hiệu quả hoạt động cũng như các rào cản mang tính hệ thống đối với khu vực này. Trên cơ sở đó, bài viết đề xuất một số khuyến nghị chính sách trọng tâm nhằm hoàn thiện thể chế, tháo gỡ rào cản về vốn và đất đai, nâng cao năng lực quản trị và thúc đẩy liên kết, sáp nhập hợp tác xã, qua đó nâng cao hiệu quả và sức cạnh tranh của khu vực kinh tế tập thể trong giai đoạn phát triển mới.

Vĩnh Long xác định phát triển kinh tế tập thể là động lực tăng trưởng, hỗ trợ hợp tác xã, tổ hợp tác cạnh tranh, chuyển dịch kinh tế bền vững.

Bộ Tài chính vừa công bố Báo cáo Tình hình thực hiện Kế hoạch phát triển kinh tế tập thể, hợp tác xã giai đoạn 2021-2025 và Kế hoạch Phát triển giai đoạn 2026-2030. Báo cáo cho thấy khu vực kinh tế tập thể tiếp tục khẳng định vai trò quan trọng trong nền kinh tế, góp phần thúc đẩy tăng trưởng bao trùm, ổn định xã hội và nâng cao đời sống của hàng triệu thành viên trên cả nước.