Điều hành giá cả thị trường, kiểm soát lạm phát năm 2026

Trong giai đoạn từ năm 2019 đến nay, giá dầu thế giới biến động mạnh do mất cân đối cung - cầu, đại dịch COVID-19 và xung đột địa chính trị. Những biến động này ảnh hưởng đáng kể tới kinh tế Việt Nam, đặc biệt thông qua kênh truyền dẫn giá bán lẻ xăng dầu trong nước, chi phí sản xuất và lạm phát. Bài viết phân tích những diễn biến nổi bật của thị trường xăng dầu thế giới và đánh giá tác động đối với Việt Nam trong thời gian qua. Kết quả cho thấy giá xăng dầu trong nước có xu hướng bám sát biến động quốc tế nhưng được điều tiết thông qua các công cụ quản lý của Nhà nước, trên cơ sở đó, đề xuất một số khuyến nghị nhằm hạn chế tác động bất lợi, góp phần ổn định thị trường và bảo đảm kinh tế vĩ mô.

Chính sách tiền tệ và chính sách tài khóa là hai công cụ quản lý kinh tế vĩ mô quan trọng của các quốc gia. Mỗi một chính sách đều có mục tiêu riêng nhưng chung quy lại đều cùng theo đuổi mục tiêu của quản lý kinh tế vĩ mô là tăng trưởng kinh tế bền vững, kiểm soát lạm phát và duy trì công ăn việc làm cao. Mặc dù, đối tượng điều chỉnh và điều tiết của mỗi chính sách là không giống nhau, nhưng giữa chúng có mối quan hệ chặt chẽ, ảnh hưởng và tác động đến tính hiệu quả của nhau. Tại Việt Nam, năm 2025 lạm phát được kiểm soát thành công trong bối cảnh quốc tế, trong nước có nhiều biến động. Việc điều hành linh hoạt tiền tệ và tài khóa đã góp phần quan trọng giúp nền kinh tế Việt Nam đạt kết quả này, qua đó góp phần ổn định kinh tế vĩ mô, hỗ trợ tăng trưởng kinh tế bền vững. Năm 2026, lạm phát đối mặt với một số áp lực gia tăng và nhiều khả năng tăng cao hơn so với năm 2025, đòi hỏi sự phối hợp linh hoạt, chặt chẽ hơn nữa giữa chính sách tiền tệ và chính sách tài khóa để có thể hoàn thành mục tiêu kiểm soát lạm phát Quốc hội đặt ra.

Bài viết phân tích bối cảnh áp lực lạm phát gia tăng trong quý I/2026 dưới tác động của biến số địa chính trị toàn cầu và sự đứt gãy chuỗi cung ứng năng lượng. Thông qua việc đánh giá diễn biến chỉ số giá tiêu dùng (CPI) và các chính sách điều hành của Chính phủ, bài viết chỉ ra những kết quả tích cực trong việc ổn định kinh tế vĩ mô thông qua các công cụ tài khóa, tiền tệ và Quỹ Bình ổn giá xăng dầu. Từ đó, nhóm tác giả đề xuất các giải pháp đồng bộ nhằm kiểm soát lạm phát mức 4,5% cho các tháng còn lại của năm 2026, đảm bảo đà tăng trưởng kinh tế trong giai đoạn mới.

Giá năng lượng, vật liệu xây dựng và dịch vụ cùng tăng cho thấy áp lực lạm phát đang lan rộng, đòi hỏi điều hành giá chủ động hơn để vừa kiểm soát chỉ số giá tiêu dùng (CPI), vừa hỗ trợ mục tiêu tăng trưởng cao.

Năm 2026, lạm phát Việt Nam chịu tác động đan xen từ cả yếu tố quốc tế và trong nước trong bối cảnh nền kinh tế phải đồng thời theo đuổi mục tiêu tăng trưởng cao và giữ vững ổn định kinh tế vĩ mô. Những tháng đầu năm cho thấy, kinh tế tiếp tục phục hồi tích cực, song áp lực giá đã gia tăng dưới tác động của biến động giá năng lượng, lương thực thế giới, mặt bằng lãi suất quốc tế, rủi ro chuỗi cung ứng, cùng với các yếu tố khác trong nước. Bài viết này phân tích các yếu tố tác động đến lạm phát Việt Nam năm 2026, đánh giá triển vọng lạm phát và đề xuất một số kiến nghị chính sách nhằm kiểm soát lạm phát, ổn định kinh tế vĩ mô và hỗ trợ tăng trưởng bền vững.

Năm 2026, nền kinh tế Việt Nam đối mặt với một dạng áp lực lạm phát mới mang tính chất phức hợp, xuất phát từ sự kết hợp của các cú sốc cung toàn cầu liên quan đến năng lượng, logistics và công nghệ. Trong bối cảnh dư địa chính sách tiền tệ bị thu hẹp, bài viết phân tích bản chất của áp lực lạm phát năm 2026, so sánh với các giai đoạn trước, đồng thời đề xuất định hướng điều hành chính sách vĩ mô theo hướng bền vững, trong đó nhấn mạnh vai trò của chính sách tài khóa, cải cách thể chế và quản trị kỳ vọng lạm phát.

Lạm phát toàn cầu có xu hướng chuyển sang trạng thái bất định hơn; nguy cơ “đình lạm” (hiện tượng nền kinh tế đình đốn trong khi lạm phát cao) tiềm ẩn do ảnh hưởng của chiến sự Iran và “cú sốc” giá năng lượng (theo Quỹ Tiền tệ quốc tế IMF - tháng 4/2026, dự báo chỉ số giá tiêu dùng (CPI) toàn cầu bình quân năm 2026 ở mức 4,4%, giảm so với mức đỉnh của giai đoạn 2022-2023 song cao hơn năm 2025). Với Việt Nam, lạm phát trong tầm kiểm soát, song áp lực tiềm ẩn vẫn khá lớn trong thời gian còn lại của năm 2026. Căng thẳng địa chính trị và biến động giá năng lượng và hàng hóa thế giới, động thái điều hành lãi suất của các ngân hàng trung ương và sự phối hợp chính sách là những vấn đề cần được nhìn nhận một cách tổng thể, đa chiều trong mối liên hệ với lạm phát. Bài viết này luận giải các tác động chính đối với CPI Việt Nam trong 4 tháng đầu năm 2026, dự báo áp lực và dư địa kiềm chế lạm phát trong thời gian còn lại của năm 2026, từ đó đưa ra một số kiến nghị nhằm kiểm soát lạm phát, ổn định vĩ mô, thúc đẩy tăng trưởng đạt mục tiêu 10% trở lên và phát triển kinh tế bền vững.