Luật Quản lý thuế (sửa đổi): Hướng tới hệ thống thuế minh bạch và hiện đại

Sự ra đời của Luật Quản lý thuế số 108/2025/QH15 có hiệu lực từ ngày 01/7/2026 đánh dấu bước tiến quan trọng trong hiện đại hóa quản lý thuế tại Việt Nam theo hướng lấy người nộp thuế làm trung tâm, tăng cường chuyển đổi số và quản lý rủi ro. Những cải cách về mở rộng phạm vi người nộp thuế, phân nhóm quản lý theo mức độ rủi ro, điện tử hóa thủ tục thuế và tăng cường hợp tác quốc tế được kỳ vọng góp phần giảm chi phí tuân thủ, nâng cao tính minh bạch và cải thiện môi trường kinh doanh. Qua đó, Luật tạo điều kiện thuận lợi hơn cho khu vực kinh tế tư nhân, đặc biệt là doanh nghiệp nhỏ và vừa, hộ kinh doanh trong quá trình nâng cao năng lực cạnh tranh và phát triển bền vững.

Trong bối cảnh chuyển đổi số, thương mại điện tử, kinh tế số và các giao dịch xuyên biên giới phát triển mạnh mẽ, quản lý thuế đặt ra yêu cầu đổi mới toàn diện cả về thể chế, phương thức quản lý và hạ tầng công nghệ. Luật Quản lý thuế số 108/2025/QH15 được ban hành nhằm tiếp tục hoàn thiện khuôn khổ pháp lý về quản lý thuế theo hướng hiện đại, minh bạch, dựa trên dữ liệu và quản lý rủi ro; đồng thời tạo thuận lợi hơn cho người nộp thuế, nâng cao hiệu quả chống thất thu ngân sách nhà nước. Bài viết phân tích một số điểm mới nổi bật của Luật gồm phân nhóm người nộp thuế và áp dụng chế độ ưu tiên, chuyển đổi số và xây dựng cơ quan thuế điện tử, tăng cường công khai, minh bạch, bảo vệ quyền lợi người nộp thuế, quản lý thuế đối với kinh tế số và giao dịch liên kết; từ đó đề xuất định hướng hoàn thiện thể chế, tổ chức thực hiện và nâng cao năng lực quản lý thuế trong thời gian tới.

Luật Quản lý thuế số 108/2025/QH15 được Quốc hội thông qua ngày 10/12/2025, đánh dấu bước đổi mới quan trọng trong hoàn thiện thể chế quản lý thuế theo hướng hiện đại, minh bạch và phù hợp với yêu cầu chuyển đổi số. Với kết cấu tinh gọn, Luật tập trung quy định các nguyên tắc nền tảng, đẩy mạnh phân cấp, phân quyền và tạo cơ sở pháp lý để chuyển từ phương thức quản lý thủ công, phân tán sang quản lý dựa trên dữ liệu, quản lý rủi ro và cung cấp dịch vụ thuế điện tử toàn trình. Bài viết phân tích những điểm mới nổi bật của Luật, trong đó nhấn mạnh chuyển đổi về tư duy quản lý, các nội dung sửa đổi, bổ sung so với Luật Quản lý thuế số 38/2019/QH14, những quy định mới về người nộp thuế, quản lý hộ kinh doanh, thương mại điện tử, hợp tác quốc tế, phân nhóm người nộp thuế và chuyển đổi số toàn diện trong quản lý thuế.

Trong bối cảnh chuyển đổi số quốc gia, quản lý thuế tại Việt Nam đang dịch chuyển mạnh mẽ từ mô hình hành chính truyền thống sang quản trị số dựa trên dữ liệu lớn và quản lý rủi ro tuân thủ. Bài viết hệ thống hóa và phân tích tiến trình hiện đại hóa này qua 4 giai đoạn chiến lược từ năm 2007 đến năm 2025: Đẩy mạnh ứng dụng công nghệ thông tin (2007-2013); Xây dựng nền tảng thuế điện tử tập trung (2014-2018); Chuyển đổi sang quản trị số và quản lý rủi ro (2019-2021); (4) Tích hợp dữ liệu toàn diện và định hướng ứng dụng trí tuệ nhân tạo (2022-2025). Kết quả nghiên cứu chỉ ra rằng, hành trình này đã từng bước định hình một hệ sinh thái dịch vụ công lấy người nộp thuế làm trung tâm. Đồng thời, bài viết phân tích thực trạng và những điểm cốt lõi của Luật Quản lý thuế số 108/2025/ QH15, từ đó, tác giả đề xuất các giải pháp hoàn thiện thể chế quản trị dữ liệu, nâng cấp hạ tầng số và phát triển nguồn nhân lực nhằm tối ưu hóa mô hình quản lý thuế trong giai đoạn mới.